* NỘI DUNG SÁCH:
Không đơn thuần là những hướng dẫn kỹ thuật, tác phẩm này còn đi sâu vào tâm lý diễn viên, giúp đạo diễn hiểu và xây dựng mối quan hệ sáng tạo với họ. Judith Weston – một giáo viên dày dặn kinh nghiệm, từng giảng dạy cho nhiều đạo diễn hàng đầu Hollywood – đã hệ thống hóa những phương pháp và kỹ năng quan trọng trong việc làm việc với diễn viên, từ quá trình tuyển chọn, phân tích kịch bản, diễn tập, cho đến cách khơi dậy cảm xúc và chỉ đạo trong các bối cảnh cụ thể như phim hài hay khi làm việc với diễn viên nhí.
* MỘT SỐ TRÍCH ĐOẠN HAY:
⊕ Điều gì khiến diễn viên cảm thấy thất vọng về vị đạo diễn của mình? Đôi khi họ cảm thấy người đạo diễn không thực sự đưa ruột gan vào dự án, hoặc các ý tưởng ông ta đưa ra đều hời hợt. Hay đôi khi đạo diễn đã không chú ý đến những nỗi bận tâm hoặc sáng kiến của diễn viên, cũng như không dám mạo hiểm để tạo kết nối giữa người với người. Diễn viên có thể lắng nghe ý tưởng của đạo diễn tốt hơn nếu anh hoặc cô ta cảm thấy được lắng nghe… Hoặc bạn cần tôn trọng cõi riêng của diễn viên và cho họ không gian để họ tự khám phá những góc khuất len lỏi trong đời sống nội tâm của nhân vật. Mỗi người diễn viên đều khác nhau. (trang 27)
⊕ Bạn cần những diễn viên có thể đáp ứng sự chỉ đạo từ bạn. Điều này không có nghĩa họ không bao giờ đặt câu hỏi về các ý tưởng mà bạn đưa ra, hay không bao giờ phản bác chúng bằng những suy nghĩ của họ – mà là ngược lại. Tôi muốn bạn và họ truyền cảm hứng cho nhau! Hai người hãy thử thách khả năng sáng tạo của nhau, khi đó những ý tưởng mới sẽ nảy sinh trong quá trình hợp tác. Tôi muốn bạn và người diễn viên thích thú khi làm việc cùng nhau. (311)
⊕ Đây là thứ mà các diễn viên không muốn: những chỉ đạo mơ hồ, khó hiểu và mâu thuẫn nhau… Nhưng dù bạn có trở nên lão luyện trong kỹ năng đưa ra chỉ đạo hay không, các diễn viên vẫn cần thời gian để biến lời chỉ đạo đó thành của riêng họ. Một đạo diễn biết khi nào nên lùi bước cũng tuyệt vời không kém một đạo diễn biết khi nào nên can thiệp và đòi hỏi nhiều hơn. (35)
⊕ Hãy chú ý đến mức năng lượng của diễn viên. Nếu bạn cảm thấy năng lượng của diễn viên đang thấp, hãy điều chỉnh năng lượng của bạn cao hơn đôi chút so với cô ấy. Bằng cách đó cô ấy sẽ có thể lắng nghe bạn; thêm nữa, bạn có thể từ từ kéo năng lượng của diễn viên lên. Còn nếu năng lượng của diễn viên cao bất thường, hãy điều chỉnh năng lượng của bạn thấp hơn đôi chút so với cô ấy, từ đó có thể giúp họ tiết chế lại. (418)
⊕ Đừng để các diễn viên chỉ đạo lẫn nhau… Ngay khi nhận thấy một diễn viên đưa ra ý kiến về cách bạn diễn của mình nên thể hiện nhân vật theo một hướng nhất định, hãy thực hiện theo các bước một cách khéo léo, nhưng dứt khoát, để ngăn chặn điều này. Đừng chỉ trích họ trước mặt các diễn viên khác. Bạn có thể thông báo nghỉ giải lao rồi kéo diễn viên đó ra một góc trao đổi thêm. (396)
⊕ Hãy sắp xếp trên bàn làm việc của mình một phiên bản thu nhỏ của bối cảnh – nếu không có đồ nội thất nhà búp bê, bạn có thể tự làm những chiếc giường, ghế, bàn làm việc, xe tăng hoặc núi lửa cỡ nhỏ từ đồ chơi Lego hoặc bìa cứng. Hãy chọn những hình nhân đại diện cho các nhân vật và di chuyển chúng, trong khi đó bạn đọc to lời thoại và thể nghiệm các ý tưởng chuyển động. Cứ tiếp tục thể nghiệm và thể nghiệm, cho đến khi bạn có được ba lựa chọn thay thế. Đây là một công năng khác của kỹ thuật “ba khả năng” – hay ba cách khác nhau để dàn cảnh chuỗi hành động trong cảnh. (221)
⊕ Các diễn viên giỏi không bao giờ phán xét nhân vật của mình. Nếu diễn viên còn không đứng về phía nhân vật, thì ai sẽ làm điều đó? Không ai sinh ra đã là người xấu cả. Giống như con người chúng ta, tính cách của nhân vật thành hình xuất phát từ các nhu cầu, sự kiện xảy ra với họ, cùng những quyết định mà họ đưa ra. Cả biên kịch, đạo diễn hay diễn viên đều không nên phán xét nhân vật vì ai cũng đều có mặt tốt và mặt xấu, hệt như mỗi người trong chúng ta vậy. Chỉ người xem phim mới có quyền quyết định nhân vật nào tốt hay xấu, mềm yếu hay mạnh mẽ… (46)
⊕ Diễn xuất thận trọng không phải là diễn xuất tốt, bởi lẽ trong đời thực con người thường mắc những sai lầm bất cẩn – bật cười quá lố, đầu tư không khôn ngoan, hay lấy nhầm người. Còn trong phim ảnh, họ thậm chí còn mắc những sai lầm lớn hơn… Diễn xuất chân thực, dám mạo hiểm giúp phim kịch tính thêm phần cảm động, phim hài thêm yếu tố bất ngờ, phim phiêu lưu thêm ly kỳ, và phim giật gân thêm hồi hộp. (81)
⊕ Người diễn viên có một vũ khí bí mật, đó là bạn diễn của mình… Người diễn viên nên tập trung vào bạn diễn của mình nhiều hơn là màn thể hiện của chính mình. Mỗi khi Sanford Meisner trò chuyện với một lứa diễn viên trẻ mới vào nghề, ông thường nói, “Các bạn sẽ không thích nghe điều này đâu, nhưng bạn diễn của bạn còn quan trọng hơn cả bạn.” (105)
Nếu bạn không còn phương án nào khác, hãy đẩy cho bạn diễn của mình được tỏa sáng. Đó là cách nhanh nhất, chắc chắn nhất giúp diễn viên cải thiện màn trình diễn của bản thân. (120)
⊕ Khi các diễn viên chủ động lắng nghe nhau sẽ không chỉ khiến diễn xuất trở nên tự nhiên và chân thực, mà còn cho phép các diễn viên tác động lẫn nhau và từ đó tạo ra những khoảnh khắc – những kết nối điện nho nhỏ xảy ra trong thời gian thực để khiến cảnh quay trở nên sống động. Bằng không, một cảnh quay kịch tính sẽ chỉ là “tới lượt tôi nói, tới lượt bạn nói” – một phân cảnh được hợp thành từ màn trình diễn của hai diễn viên thay vì mô tả một mối quan hệ giữa hai nhân vật cùng biến cố trong mối quan hệ đó. (108)
⊕ Nếu đóng một bộ phim lấy bối cảnh lịch sử, hãy khám phá càng nhiều càng tốt về thời kỳ lịch sử đó. Còn với các phim về chủ đề tội phạm hoặc y khoa, hãy trau dồi kiến thức! Thu nạp mọi thứ có thể về lĩnh vực pháp y và bệnh viện… Song đừng chỉ dừng lại ở Google và Wikipedia – hãy lượn qua kệ sách tại các thư viện truyền thống; nói chuyện với giới nghiên cứu; xem phim tài liệu; phỏng vấn những người có những kinh nghiệm sống bạn chưa từng trải qua; hay du ngoạn đến những địa điểm được nhắc đến trong kịch bản. Và trên hết, đừng giới hạn sự sáng tạo của bản thân chỉ qua những gì đã thu nạp từ phim ảnh hay truyền hình. Hãy đọc lại kịch bản nhiều lần. Không phải để tự trấn an rằng các ý tưởng mà bạn có sẽ được thể hiện hoàn hảo ra sao, mà để tâm trí luôn đón nhận và nhạy bén với những sắc thái mới, để nhận ra các chi tiết mà bạn chưa từng để ý đến hay hình ảnh có thể bị bỏ sót – và để tiếp tục đưa ra những ý tưởng mới lạ. (285)
* ĐỌC THÊM:
(1) Directing Actors – Creating Memorable Performances for Film & Television (Amazon)
(2) Sự kiện giao lưu giới thiệu sách (TPD – Trung tâm Hỗ trợ Phát triển Tài năng Điện ảnh)
(3) Sự kiện “Làm nên tính nghệ thuật trong điện ảnh đại chúng” (series Cà phê Thứ Bảy Hà Nội)
* LỜI KHEN:
“Tất cả những kiến thức bà dạy tôi đều rất hữu ích. Tôi vô cùng biết ơn bà.” (Alejandro González Iñárritu)
“Judith Weston là một giáo viên phi thường. Bà ấy không chỉ giảng giải mà còn thay đổi nhận thức của bạn về sự sáng tạo và khôi phục niềm tin vào nó thông qua diễn xuất. Bà đã cung cấp một bộ công cụ cụ thể, thiết thực để hết lần này đến lần khác biến điều khó nắm bắt thành có thể nắm bắt qua nhiều lần quay hoặc qua tổng thể màn trình diễn.” (David Chase)
“Judith làm sáng tỏ mối quan hệ đặc biệt giữa diễn viên và đạo diễn. Bà ấy sẽ chỉ cho bạn cách tạo ra một môi trường an toàn, từ đó thúc đẩy sức sáng tạo tự phát giữa bạn và các diễn viên của mình.” (Vicky Jenson)